Chân Ngôn Cuộc sống
24/11/2021 - 3:34 PMLê Công 38 Lượt xem

TƯ TƯỞNG LÀ GÌ?

TRƯỚC khi bàn qua những phương pháp tư tưởng cần định nghĩa tư tưởng

là gì?

Tư tưởng là một chữ khó định nghĩa, vì nó có cái nghĩa vừa rộng rãi, vừa

thay đổi. Thử lấy một vài trường hợp đặc biệt mà người ta thường đem chữ ấy

ra dùng:

A.__ Người ta hay dũng chữ « tư tưởng » để chỉ « bất kỳ là thứ gì thoáng

qua trong đầu óc ». Cái định nghĩa này thật hàm hồ... là vì, sự thật, phàm tư

tưởng một điều gì, tức là để tâm đến điều ấy, tuy rằng để tâm một cách sơ sài

hay sâu rộng cũng vậy.

B. __ Tư tưởng cũng dùng để chỉ « những ý nghĩ ở ngoài sự nhận thức của

giác quan ». Ta tư tưởng những vật gì ta không thể thấy, nghe, hay rờ rẫm

được.

C. __ Tư tưởng lại cũng dùng để chỉ « những ý kiến căn cứ đàng hoàng

trên một số bằng cớ chắc chắn », về định nghĩa này, có 2 loại như sau đây, cần

phải để ý phân biệt:

a) có khi ta chỉ nhận suông một ý kiến nào, không cần đòi hỏi hay tìm kiếm

những lý lẽ hay bằng cứ để làm cơ sở cho ý kiến ấy.

b) có khi trái lại, ta chỉ nhận một ý kiến, khi nào ta tìm thấy nó có cơ sở

vững vàng, bằng cứ chắc chắn. Lối này, là lối tư tưởng chính đính (pensée

réfléchie). Chỉ có lối tư tưởng này là có giá trị thôi. Cho nên nó là trụ cột của

quyển sách này vậy.

Sau đây, ta thử phân tích rộng ra, những lối tư tưởng trên đây cho dễ hiểu

hơn.

A. __ Tư tưởng lông bông, không phải là tư tưởng.

Những cảm xúc thoáng qua, những ký ức mơ màng, những mộng tưởng

bâng quơ lảng vảng trong đầu óc những khí nhàn rồi... đó là lối tư tưởng mà

ta không nên vì nó đỡ phải mất thời giờ vô ích. Trái lại, tư tưởng đính chính là

một sự liên lạc chặc chẽ, chớ không phải là một sự tiếp tục hoang mang những

ý nghĩ không đầu đuôi, không dính líu với nhau đâu. Bắt đầu từ ý này sang ý

kia, bắt từ ý kia sáng ý nọ không dính dấp gì với nhau cả, đó không phải là tư

tưởng đính chính. Tư tưởng là khi nào mỗi ý nghĩ đều để lại một dư nghĩa,

dùng làm chỗ nối cho một ý nghĩa khác theo sau và cuồn cuộn như dòng nước

chảy...

B. __ Tư tưởng dùng để chỉ vào « những sự vật ở ngoài nhận thức của giác

quan » cũng chưa phải là tư tưởng hoàn toàn được.

Một người kia thuật cho ta nghe một câu chuyện. Nếu ta hỏi họ có thật

nghe thấy chuyện ấy như thế không, thì có khi người đó sẽ trả lời: đó toàn là

sự ước định mà thôi: « Tôi nghĩ nó như thế... » Đây, người ấy không tư tưởng

theo quan sát mà một phần do nơi sự « sáng tạo » mà ra. Những việc người ấy

thuật cho ta nghe có thể hữu lý lắm, cái này ăn chịu với cái kia, chằng chịt ráo

riết như sự thật vậy. Lối tư tưởng này, nếu được liên lạc nhau, cũng có phần na

ná với lối tư tưởng chính đính. Thường lối tư tưởng này để chỉ có những người

có óc luận lý họ bày ra được thôi. Đó là lối tưởng tượng đi tiền đạo cho lối tư

tưởng chính đính sẽ bàn sau nầy.

C.__ Lối tư tưởng « chỉ nhận suống một ý kiến, mà không tìm coi nó có cơ

sở hay bằng cứ chắc chắn không », cũng không phải là tư tưởng hoàn toàn.

Khi ta nói: « Người ta tin rằng trái đất hình giẹp » hoặc: « Tôi tưởng anh

không có ở nhà »... v.v., đó là ta đã tỏ ra một « ý kiến ». Ta tuy đã quả quyết,

đã chứng minh một việc, những tư tưởng lối này có thể là những ức thuyết

chưa kiểm tra, ngẫu nhiên phát sanh ra trong đầu óc ta. Ta cũng không lo tìm

kiếm những lý lẽ, những bằng cứ để làm cơ sở cho nó. Ta chỉ thu nhặt nó, vô

tâm đem sáp nhập nó vào tâm trí ta một cách thờ ơ lơ đễnh... Lối tư tưởng này

là lối tư tưởng theo tập quán, theo giáo dục, hòa lẫn với dục vọng bồng bột của

ta. Ta gọi là « thành kiến » vì nó không căn cứ vào một lẽ hiển nhiên nào cả.

Trái lại, « tư tưởng chính đính » là « kết quả của một sự khám xét chặt chẽ,

dày dặn, tinh mật một ý kiến nào; và có thêm rất nhiều bằng cứ, lý lẽ chính

đính làm cơ sở cho nó ».Tỉ như trước kia, người ta đều tin rằng « trái đất hình

giẹp »...Người ta tin suông như thế...

Đến sau Christophe Colomb cho nó là hình tròn. Ở đây không còn phải là

một lối tin tưởng suông như trước nữa, trái lại, nó là kết quả của một quan sát

rất chu đáo những sự thực đã xảy ra: ông đã suy đi xét lại sự hiển nhiên trước

mắt ông cho đến khi ông không thấy còn chỗ nào nghi ngờ nữa, bấy giờ ông

mới quả quyết tin là nó là thế ấy.

Hoài nghi đối với bất kỳ là cái chi do cựu lệ truyền lại, ông không chịu thối

lui trước sự khó nhọc để quan sát, để kiểm tra những điều ông nghe thấy, ông

tìm kiếm đủ bằng cứ để chứng minh điều ông suy nghĩ, chừng ấy mới chịu tin

ý kiến mình là phải. Dầu kiết luận của ông có sai lầm đi nữa, ý kiến của ông đã

nhận là một ý kiến rất khác xa ý kiến kia của những người « tin suông » trước

ông: ý kiến ông là kết quả của lối « tư tưởng chính đính ».

Tóm lại, « tư tưởng chính đính » là tư tưởng có bằng cứ chắc chắn, không

phải lối tư tưởng vu vơ, bổng lổng thêu lêu, không gốc rễ.

Thành Công 


Tin liên quan

Chia sẻ bài viết: 



Bình luận:

Hỗ trợ trực tuyến

Lê Công

0919.168.366

Công Thành

0369.168.366

Nhà đất bán theo tỉnh thành
Nhà đất cho thuê theo tỉnh thành
Chân Ngôn Cuộc sống
Bảng giá nhà đất
Xen ngày tốt
Chân Ngôn Cuộc sống
TIN NỔI BẬT

Nhà đất Công Minh

Trụ sở: 45, AN KIM HẢI, ( BỜ MƯƠNG CỨU HỎA SAU LẠCH TRAY ) PHƯỜNG KÊNH DƯƠNG, QUẬN LÊ CHÂN, TP HẢI PHÒNG

Tel: 0919.168.366 - Hotline: 0919.168.366 - Email: nhadatcongminh@gmail.com

Copyright © 2019 https://nhadatcongminh.com/