Khi say, bạn có còn là chính mình?

Khi say, bạn có còn là chính mình?

Một góc nhìn từ Phật giáo và tín ngưỡng dân gian

Tôi từng có một người bạn rất hiền, rất trầm tính. Nhưng mỗi khi say rượu, cậu ấy như biến thành một người hoàn toàn khác: nói nhiều hơn, cười lớn hơn, thậm chí có lần còn lẩm nhẩm tụng một đoạn chú lạ mà nghe nổi da gà.

Hôm sau hỏi lại, cậu ấy bảo… không nhớ gì.

Lúc đầu tôi nghĩ: “Chắc chỉ do rượu.”
Nhưng càng nghe chuyện, càng đọc kinh nghiệm dân gian, tôi hiểu rằng – có thể có điều gì đó sâu hơn đang diễn ra.

Trong dân gian, người ta gọi đó là “hở vía”.
Người say giống như một ngôi nhà mở cửa giữa đêm: không khóa, không đèn, không ai trông. Bất cứ thứ gì đi ngang qua – tốt, xấu, hay lang thang vô chủ – cũng có thể ghé vào “trú tạm”.

Ở Thái, Lào, Miến Điện, người ta còn kiêng uống rượu ở những nơi âm khí nặng. Vì khi say, tâm không còn trụ vững trong thân, và con người dễ trở thành một dạng “cầu nối” giữa cõi người và những cõi khác đang giao thoa.

Trong truyền thống Tây Tạng, trạng thái ấy được gọi là “trượt thức” – khi ý thức bị lơi lỏng, như sóng tín hiệu mở nhưng không có ai điều khiển đầu phát.

Trong Phật giáo, rượu thuộc Ngũ Giới – không phải vì rượu xấu, mà vì rượu làm mê tâm, khiến ta đánh mất chánh niệm. Khi không còn chánh niệm, Thân – Khẩu – Ý dễ tạo nghiệp: nói lời tổn thương mà không biết, làm điều sai trái mà không nhớ. Tưởng là mình, nhưng chưa chắc còn là mình.

Một vị thầy từng nói với tôi:
“Người tỉnh giữ được tâm. Người say – nếu chưa đủ lực tu – dễ để tâm bị dẫn dắt bởi nghiệp.”

Không phải ai say cũng bị nhập. Nhưng khi tâm loạn, thân mệt, trí yếu, thì rất dễ trở thành một “kênh mở sóng” mà bất kỳ bên nào cũng có thể bắt được tín hiệu.

Và tôi chợt hiểu: Có những lúc ta tưởng rằng “mình chỉ đang say”…
Nhưng thật ra, một thứ khác đang sống giùm mình.

St.