QUAN NGŨ HỔ

QUAN NGŨ HỔ

NGŨ HỔ THẦN QUAN TRẤN GIỮ CỬA THÁNH , đặc biệt là Đạo Mẫu Tam Phủ – Tứ Phủ, Quan Ngũ Hổ là năm vị Hổ Thần linh thiêng, đại diện cho quyền uy của sơn lâm và sức mạnh trấn trạch, trừ tà. Các Ngài là bộ hạ đắc lực của Thánh Mẫu, có nhiệm vụ canh giữ cửa đền, bảo vệ linh giới, giữ cho âm dương phân minh, tà khí không xâm phạm nơi thờ tự.

Quan Ngũ Hổ tượng trưng cho Ngũ Hành và Ngũ Phương, phản ánh quy luật vận hành của vũ trụ. Mỗi vị Hổ mang một màu sắc, một phương vị và một hành riêng, tạo thành thế cân bằng bảo hộ:

• Hoàng Hổ (màu vàng – hành Thổ – Trung ương): đứng giữa, làm chủ, điều hòa bốn phương.

• Thanh Hổ (màu xanh – hành Mộc – phương Đông): sinh trưởng, khai mở.

• Bạch Hổ (màu trắng – hành Kim – phương Tây): trấn sát, uy quyền.

• Xích Hổ (màu đỏ – hành Hỏa – phương Nam): dương khí, xung sát.

• Hắc Hổ (màu đen – hành Thủy – phương Bắc): trấn âm, giữ giới.

Trong tín ngưỡng thờ Mẫu, Quan Ngũ Hổ được xem là sơn thần trấn giữ, chuyên diệt trừ tà ma, ngoại đạo, giữ kỷ cương cửa Thánh và bảo vệ sự thanh tịnh cho đền phủ. Các Ngài không trực tiếp ban phúc như các Quan Lớn hay Chầu Bà, nhưng lại giữ vai trò nền tảng: giữ đất – giữ cửa – giữ âm phần, để phúc lộc được thông hành.

Nguồn gốc thờ Quan Ngũ Hổ bắt đầu từ tục thờ Chúa Sơn Lâm của cư dân nông nghiệp – sơn cước xưa. Hổ là loài mạnh nhất núi rừng, vừa đáng sợ vừa linh thiêng, nên được tôn kính và nhân hóa thành thần. Khi Đạo Mẫu hình thành, hình tượng này được hệ thống hóa thành Ngũ Hổ Thần Quan, quy thuộc dưới quyền các Thánh Mẫu.

Dân gian còn gọi các Ngài bằng danh xưng kính cẩn là “Ông Ba Mươi”, xuất phát từ tục lệ thời Nguyễn: hổ bị giết phải làm lễ giải oan, vừa thưởng vừa phạt, từ đó người dân tránh gọi thẳng tên để tỏ lòng kính sợ.

Trong nghi lễ hầu đồng, giá Quan Ngũ Hổ rất hiếm, chỉ những người có căn sâu, căn sát mới hầu được. Khi ngự đồng, các Ngài thể hiện uy linh mạnh mẽ qua các động tác trấn sát, phun rượu, ăn thịt sống, nhai đĩa sành – biểu trưng cho sức mạnh sơn lâm và khả năng trừ tà tuyệt đối.

Quan Ngũ Hổ không có đền riêng biệt, mà thường được thờ tại Hạ ban (ban dưới, sát đất) trong các đền, phủ thờ Mẫu trên khắp cả nước. Hình thức thờ có thể là tượng Ngũ Hổ, tranh thờ (đặc biệt là tranh Hàng Trống), hoặc bát hương riêng. Hạ ban Quan Ngũ Hổ tượng trưng cho việc trấn giữ mặt đất và địa giới – nơi tà khí dễ xâm nhập nhất.

Quan Ngũ Hổ là biểu tượng của sức mạnh, kỷ cương và sự bảo hộ âm linh trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Thờ Quan Ngũ Hổ không chỉ để cầu trấn trạch, trừ tà, mà còn là sự gửi gắm niềm tin vào trật tự vũ trụ: trên có Mẫu – Quan, dưới có Ngũ Hổ giữ cửa, âm dương thuận hòa, gia đạo mới yên, phúc lộc mới bền.

 sưu tầm